ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง คืออะไร

รวมทุกเรื่องที่ต้องรู้ก่อนเตรียมตัวสมัครทุนปี 2570

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เดินหน้าโครงการ “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” ต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2562 เพื่อเปิดทางให้เด็กและเยาวชนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาส แต่มีศักยภาพ ได้เรียนต่อสายอาชีพระดับสูงกว่าภาคบังคับจนจบหลักสูตรและมีงานทำ ปัจจุบันโครงการดำเนินมาถึงรุ่นที่ประกาศรับสมัครสำหรับปีการศึกษา 2569 แล้ว และคาดว่าจะเปิดรับรุ่นใหม่สำหรับปีการศึกษา 2570 ต่อเนื่องตามวงรอบเดิม

1. ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงคืออะไร

ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เป็นโครงการของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 โดยมีภารกิจหลักในการช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และพัฒนาคุณภาพกำลังคนของประเทศ

โครงการนี้มุ่งสนับสนุนให้เด็กและเยาวชนกลุ่มเป้าหมายอายุประมาณ 15–18 ปี ที่ครอบครัวมีรายได้น้อยและกำลังจะจบการศึกษาภาคบังคับ (ม.3) หรือมัธยมปลาย/ปวช. ได้มีโอกาสศึกษาต่อในระดับสายอาชีพชั้นสูง ตั้งแต่ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ต่อเนื่องประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ไปจนถึงระดับอนุปริญญา หรือหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาล/ผู้ช่วยทันตแพทย์ โดยได้รับทุนการศึกษาแบบให้เปล่าต่อเนื่องจนจบหลักสูตร ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษาสายอาชีพที่เข้าร่วมโครงการให้กลายเป็นสถาบันที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง

แนวคิดหลักของโครงการสรุปได้เป็นวลีที่ กสศ. ใช้สื่อสารเสมอ คือ “สร้างคน สร้างโอกาส สร้างงาน” ซึ่งหมายถึงการสร้างกำลังคนสายอาชีพที่มีคุณภาพ สร้างโอกาสทางการศึกษาให้เด็กด้อยโอกาส และสร้างงานที่มั่นคงให้ผู้เรียนหลังสำเร็จการศึกษา

2. ทุนนี้มีประโยชน์อย่างไร

ต่อนักเรียน นักศึกษา

• ได้รับค่าใช้จ่ายรายเดือนต่อเนื่องตลอดหลักสูตร (ค่าครองชีพ ค่าหนังสือและอุปกรณ์การเรียน ค่าที่พัก)
• ได้รับการยกเว้นหรือลดค่าธรรมเนียมการศึกษาในอัตราประหยัด
• มีระบบดูแลช่วยเหลือจากสถานศึกษาตลอดเวลาที่รับทุน ลดความเสี่ยงหลุดออกจากระบบการศึกษากลางคัน
• ได้รับการพัฒนาทักษะอาชีพ การฝึกประสบการณ์กับสถานประกอบการจริง เพิ่มโอกาสมีงานทำหลังเรียนจบ

ต่อสถานศึกษา

• ได้รับงบประมาณสนับสนุนการพัฒนาและยกระดับคุณภาพการเรียนการสอน
• มีโอกาสพัฒนาหลักสูตรร่วมกับสถานประกอบการ ยกระดับสู่การเป็นสถาบันเฉพาะทาง

ต่อประเทศ

• ผลิตกำลังคนสายอาชีพที่มีสมรรถนะสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานในอุตสาหกรรมเป้าหมาย
• ช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาข้ามรุ่น จากข้อมูลติดตามผลที่ผ่านมาพบว่า บิดามารดาของนักศึกษาทุนกว่าร้อยละ 85 จบการศึกษาต่ำกว่าภาคบังคับ แต่หากนักศึกษาทุนเรียนจบระดับ ปวส. จะมีมากกว่าร้อยละ 90 ที่จบการศึกษาสูงกว่าบิดามารดาของตนเอง

3. ประเภทของทุน และจำนวนเงินสนับสนุน

ปัจจุบันโครงการแบ่งทุนออกเป็น 8 ประเภทตามกลุ่มเป้าหมายและระดับการศึกษา (ตัวเลขอ้างอิงจากรอบปี 2569 ซึ่งเป็นข้อมูลล่าสุด อัตราของปี 2570 อาจมีการปรับปรุงตามประกาศจริง)

นอกจากนี้ ค่าธรรมเนียมการศึกษาจะเป็นไปตามอัตราประหยัดที่สถานศึกษาแต่ละแห่งเสนอไว้ในข้อเสนอโครงการ (Proposal) ต่อ กสศ.

4. คุณสมบัติของผู้สมัครขอรับทุน

คุณสมบัติทั่วไป

• กำลังศึกษาอยู่ชั้น ม.3, ม.6 หรือ ปวช.3 หรือเทียบเท่า และคาดว่าจะสำเร็จการศึกษาในปีการศึกษาที่กำหนด หรือสำเร็จการศึกษามาแล้วไม่เกิน 2 ปี และได้รับการเสนอชื่อโดยคณะกรรมการ Thailand Zero Dropout ระดับจังหวัด
• เป็นผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือผู้ด้อยโอกาส โดยต้องมีหลักฐานและผู้รับรองตามที่กำหนด
• มีศักยภาพในการศึกษาต่อและมีความสามารถพิเศษ เข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ เกรดเฉลี่ยสะสม 5 ภาคการศึกษาไม่ต่ำกว่า 3.00 หรือเป็นนักเรียนทุนเสมอภาคแบบมีเงื่อนไข (top 30% ของชั้น เกรดไม่ต่ำกว่า 2.50) หรือมีความสามารถพิเศษด้านทักษะฝีมือ/สิ่งประดิษฐ์ที่ได้รับรางวัลภายใน 3 ปี (เกรดไม่ต่ำกว่า 2.50)
• มีความวิริยะ อุตสาหะ ตั้งใจเรียน มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนสายอาชีพ และไม่มีพฤติกรรมที่เป็นอุปสรรคต่อการศึกษา

เกณฑ์ความขาดแคลนทุนทรัพย์

กสศ. พิจารณาจากรายได้เฉลี่ยของสมาชิกในครัวเรือนต่อคนต่อเดือน โดยเกณฑ์เบื้องต้นคือไม่เกิน 3,000 บาทต่อคนต่อเดือน ร่วมกับวิธีวัดรายได้ทางอ้อม (Proxy Means Test: PMT) และข้อมูลสถานะครัวเรือน 8 ด้าน ได้แก่ ภาระพึ่งพิง การอยู่อาศัย ลักษณะที่อยู่อาศัย ที่ดินทำการเกษตร แหล่งน้ำดื่ม แหล่งไฟฟ้า ยานพาหนะ และของใช้ในครัวเรือน

เงื่อนไขเฉพาะสำหรับทุน 2 ปี ระดับจังหวัด

ผู้สมัครต้องมีภูมิลำเนาอยู่ในจังหวัดตัวแบบ ได้แก่ กำแพงเพชร ฉะเชิงเทรา นครราชสีมา ภูเก็ต และสงขลา (หรือจังหวัดที่มีเขตพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดดังกล่าวตามที่กำหนด) ไม่น้อยกว่า 3 ปีติดต่อกันจนถึงวันสมัคร และต้องพร้อมทำงานกับสถานประกอบการในพื้นที่จังหวัดตัวแบบอย่างน้อย 1 ปี หลังสำเร็จการศึกษา ส่วนทุน 1 ปี หลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล/ผู้ช่วยทันตแพทย์ ที่มีความร่วมมือผลิตกำลังคนสาธารณสุขระดับจังหวัด กำหนดจังหวัดตัวแบบไว้ที่นครศรีธรรมราชและศรีสะเกษ

5. สาขาวิชาที่ให้การสนับสนุนทุน

โครงการกำหนดกลุ่มสาขาวิชา/สาขางานที่สนับสนุนไว้ 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

• กลุ่มที่ 1 สาขาที่เป็นเป้าหมายหลักในการพัฒนาประเทศ ตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 แบ่งเป็นกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพเดิม (First S-curve) เช่น ยานยนต์สมัยใหม่ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ เกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ การแปรรูปอาหาร และกลุ่มอุตสาหกรรมอนาคต (New S-curve) เช่น หุ่นยนต์ การบินและโลจิสติกส์ เคมีชีวภาพ ดิจิทัล เครื่องมือและอุปกรณ์การแพทย์
• กลุ่มที่ 2 สาขาที่ขาดแคลนด้านสายอาชีพ เช่น ผู้ช่วยพยาบาล ผู้ช่วยทันตแพทย์ พนักงานให้การดูแล ปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ หรือสาขาที่ขาดแคลนเฉพาะในพื้นที่/จังหวัดที่สถานศึกษาตั้งอยู่
• กลุ่มที่ 3 สาขาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (STEM) รวมถึงเทคโนโลยีดิจิทัล

จากข้อมูลผลการดำเนินงานระหว่างปี 2562–2566 ผู้รับทุนเลือกศึกษารวมกว่า 52 สาขา โดยกลุ่มสาขาที่มีผู้รับทุนมากที่สุด 8 อันดับแรก ได้แก่ อุตสาหกรรม เกษตรกรรม บริหารธุรกิจ อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เทคโนโลยีสารสนเทศ ศิลปกรรม คหกรรม และผู้ช่วยพยาบาล ตามลำดับ

6. สถานศึกษาแบบไหนมีสิทธิ์เข้าร่วมโครงการ

สถานศึกษาที่มีสิทธิ์ยื่นข้อเสนอโครงการแบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ (1) สถานศึกษาทั่วไป (2) สถานศึกษาผลิตและพัฒนากำลังคนสายอาชีพระดับจังหวัด และ (3) สถานศึกษานวัตกรรมต่อเนื่อง (เคยเข้าร่วมโครงการมาก่อนและมีผลการดำเนินงานผ่านเกณฑ์) โดยต้องเป็นโรงเรียน วิทยาลัย สถาบัน มหาวิทยาลัย หรือหน่วยงานของรัฐหรือเอกชนที่มีอำนาจจัดการเรียนการสอนสายอาชีพ และได้รับการรับรองจากหน่วยงานต้นสังกัดหรือสภาวิชาชีพ

คุณสมบัติที่ กสศ. ใช้พิจารณาสถานศึกษาครอบคลุม 5 ด้านหลัก ได้แก่

• ความพร้อมด้านบุคลากร ครูผู้สอนและครูนิเทศก์ที่มีคุณวุฒิและประสบการณ์สอดคล้องกับหลักสูตร
• ความพร้อมด้านสถานที่ เครื่องมือ อุปกรณ์ และแหล่งเรียนรู้ที่ได้มาตรฐาน
• ความพร้อมด้านที่พักและระบบดูแลความเป็นอยู่ของผู้รับทุน
• ระบบบูรณาการการเรียนรู้กับการทำงาน (Work-Integrated Learning: WIL) ร่วมกับสถานประกอบการหรือภาคอุตสาหกรรม
• ความร่วมมือในการผลิตบุคลากรกับสถานประกอบการหรือสถานบริการสุขภาพ

แต่ละสถานศึกษายื่นขอรับการสนับสนุนได้ไม่เกิน 3–4 สาขางาน (ขึ้นอยู่กับประเภททุน) โดยต้องมีจำนวนผู้ขอรับทุนตั้งแต่ 30 คนขึ้นไป และไม่เกิน 90 คนต่อสถานศึกษาโดยทั่วไป

7. ระเบียบและขั้นตอนการคัดเลือก

ฝั่งสถานศึกษา

• กสศ. ประกาศเปิดรับข้อเสนอโครงการ (Proposal) ผ่านเว็บไซต์ www.eef.or.th
• สถานศึกษาจัดทำและส่งข้อเสนอโครงการผ่านระบบออนไลน์ พร้อมเอกสารหลักฐาน
• กสศ. ตรวจสอบคุณสมบัติ และให้คณะผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาคัดเลือกแบบให้ทุนแข่งขัน (Competitive Grants)
• กสศ. ประกาศผลการคัดเลือก และจัดทำสัญญาภาคีร่วมดำเนินงานกับสถานศึกษาที่ได้รับคัดเลือก

ฝั่งนักเรียน นักศึกษา

• ติดตามประกาศรายชื่อสถานศึกษาสายอาชีพที่เข้าร่วมโครงการในปีนั้น ๆ จากเว็บไซต์ กสศ.
• สมัครและลงทะเบียนแสดงความจำนงผ่านสถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการที่สนใจ
• กรอกใบสมัครและจัดเตรียมเอกสารประกอบการขอรับทุนให้ครบถ้วน
• สถานศึกษาประเมินศักยภาพ คัดกรองความยากจน และคัดเลือกผู้รับทุนอย่างมีส่วนร่วมกับชุมชนท้องถิ่น
• สถานศึกษาประกาศรายชื่อผู้ได้รับคัดเลือก เปิดรับฟังข้อทักท้วงไม่น้อยกว่า 7 วันทำการ ก่อนส่งรายชื่อให้ กสศ. และทำสัญญารับทุน

8. กำหนดการโดยประมาณสำหรับรอบปี 2570

โครงการดำเนินการเป็นวงรอบประจำปีต่อเนื่องกันมาหลายปี รอบล่าสุดที่ประกาศแล้วคือ “ปี 2569” ซึ่งเริ่มกระบวนการตั้งแต่ปลายปี 2568

9. ข้อมูลสถิติที่ผ่านมาของโครงการ

จากรายงานผลการดำเนินงานโครงการระหว่างปี 2562–2566 (รุ่นที่ 1–5) พบข้อมูลสำคัญดังนี้

• จำนวนนักเรียนที่ได้รับทุนสะสมรวมทั้งสิ้น 11,611 คน จากภูมิลำเนา 77 จังหวัดทั่วประเทศ
• ผู้รับทุนมากกว่าร้อยละ 50 มาจากครอบครัวที่บิดาและมารดาไม่ได้อยู่ด้วยกัน
• บิดาและมารดาของนักศึกษาทุนกว่าร้อยละ 85.65 จบการศึกษาต่ำกว่าระดับภาคบังคับ แต่หากนักศึกษาทุนเรียนจบระดับ ปวส. จะมีมากกว่าร้อยละ 90 ที่จบการศึกษาสูงกว่าบิดามารดา
• ร้อยละ 79.75 ของนักศึกษาทุนทั้งหมดมีเกรดเฉลี่ยสะสมอยู่ในช่วง 3.00–4.00
• อัตราการออกจากการเรียนกลางคัน (Drop-out) อยู่ที่ประมาณร้อยละ 3
• จากการติดตามผู้รับทุนรุ่นที่ 1 ที่จบการศึกษาปี 2564 จำนวน 1,091 คน มีผู้ตอบแบบสอบถาม 867 คน พบว่ามีงานทำแล้ว 305 คน กำลังศึกษาต่อ 290 คน และอยู่ระหว่างหางานหรือมีแผนศึกษาต่อ 272 คน
• ผู้รับทุนเลือกศึกษารวมกว่า 52 สาขาวิชา

10. การเตรียมตัวสำหรับผู้สนใจสมัครทุนปี 2570

• ติดตามประกาศรายชื่อสถานศึกษาสายอาชีพที่เข้าร่วมโครงการบนเว็บไซต์ www.eef.or.th ล่วงหน้า ซึ่งปกติจะประกาศราวเดือนธันวาคมของปีก่อนหน้า
• รักษาระดับผลการเรียนให้เกรดเฉลี่ยสะสมไม่ต่ำกว่า 2.50–3.00 ตามเงื่อนไขของแต่ละประเภททุนที่สนใจสมัคร
• เตรียมเอกสารสำคัญล่วงหน้า ได้แก่ หลักฐานแสดงรายได้และสถานะครัวเรือน เอกสารรับรองความขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาส ผลการเรียนสะสม และหลักฐานความสามารถพิเศษหรือรางวัลต่าง ๆ (ถ้ามี)
• เลือกสาขาที่ตรงกับความสนใจและอยู่ในกลุ่มสาขาเป้าหมายของโครงการ เพื่อเพิ่มโอกาสได้รับการคัดเลือก
• ติดต่อฝ่ายแนะแนวของสถานศึกษาสายอาชีพที่สนใจ เพื่อสอบถามว่าเข้าร่วมโครงการในปีนั้นหรือไม่ และเปิดรับสาขาใดบ้าง
• ตรวจสอบให้แน่ใจว่าตนเองไม่ได้อยู่ระหว่างกู้ยืมเงิน กยศ. หรือรับทุนการศึกษาอื่นที่ซ้ำซ้อนกับทุนนี้
• ติดตามข่าวสารผ่านเฟซบุ๊กเพจ “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” และเว็บไซต์ eef.or.th อย่างต่อเนื่อง

11. ช่องทางติดต่อสอบถามเพิ่มเติม

• เว็บไซต์: www.eef.or.th
• สายด่วน: 02-079-5475 กด 2
• อีเมล: contact@eef.or.th

หมายเหตุ: บทความนี้รวบรวมข้อมูลจากประกาศอย่างเป็นทางการของ กสศ. รอบปี 2569 และรายงานผลการดำเนินงานโครงการปี 2562–2566 ประกอบกัน ส่วนกำหนดการและอัตราเงินสนับสนุนของรอบปี 2570 เป็นการประมาณการจากแบบแผนเดิม ผู้สนใจควรตรวจสอบประกาศอย่างเป็นทางการอีกครั้งก่อนดำเนินการสมัคร